३.५१.२५

तथा भृशार्तां बहु चैव भाषिणीं; विललाप पूर्वं करुणं च भामिनीम् ।
जहार पापस्तरुणीं विवेष्टतीं; नृपात्मजामागतगात्रवेपथुम् ॥

अन्वयः

तथा likewise, भृशार्ताम् greatly terrified, विलापपूर्वम् weeping, करुणं च piteously, बहुचैव in many ways, भाषिणीम् talking, करुणम् mournfully, विचेष्टतीम् struggling, नृपात्मजाम् princess, आगतगात्रवेपथुम् whose body started shivering, भामिनीम् to the beautiful lady, पापः sinner Ravana, जहार carried off.

M N Dutt

And the wicked (Rävaņa) with a shaking frame carried away the daughter of the king extremely distressed, speaking much, and speaking piteously, uttering lamentations, and putting forth endeavours (to free herself.) saw

Summary

Sinful Ravana carried away the beautiful princess trembling with great fear, struggling helplessly, crying pathetically and pleading in many mournful ways.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे त्रिपञ्चाशस्सर्गः॥Thus ends the fiftythird sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

तथातथा (अव्ययः)
भृशार्तांभृश–आर्त (२.१)
बहुबहु (२.१)
चैवच (अव्ययः)–एव (अव्ययः)
भाषिणींभाषिन् (२.१)
विललापविललाप (√वि-लप् लिट् प्र.पु. एक.)
पूर्वंपूर्वम् (अव्ययः)
करुणंकरुण (२.१)
चच (अव्ययः)
भामिनीम्भामिनी (२.१)
जहारजहार (√हृ लिट् प्र.पु. एक.)
पापस्पाप (१.१)
तरुणींतरुण (२.१)
विवेष्टतींविवेष्टत् (√वि-वेष्ट् + शतृ, २.१)
नृपात्मजाम्नृप–आत्मज (२.१)
आगतगात्रवेपथुम्आगत (√आ-गम् + क्त)–गात्र–वेपथु (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२१३
त थाभृ शा र्तांबहु चैव भाषि णीं
विल लाप पू र्वंकरु णंच भामि नीम्
ज हार पा पस्तरु णींवि वेष्ट तीं
नृ पात्म जा मागत गात्र वेप थुम्
जतजर