३.५४.१९

इदं शरीरं निःसंज्ञं बन्ध वा घातयस्व वा ।
नेदं शरीरं रक्ष्यं मे जीवितं वापि राक्षस ।
न हि शक्ष्याम्युपक्रोशं पृथिव्यां दातुमात्मनः ॥

अन्वयः

राक्षस demon, निस्संज्ञम् unconscious, इदम् this, शरीरम् body, बन्ध वा bind it on, वा खातयस्व or bury, मे to me, इदम् this, शरीरम् body, जीवितं वा even life, रक्षयम् to protect, न not, तु but, पृथिव्याम् on earth, आत्मन: of myself, उपक्रोशम् ignominy, दातुम् to give, न शक्ष्यामि not possible.

M N Dutt

Do you either bind or destroy this body deprived of sensation. This body will I not protect, nor yet this life, O Rāvana;

Summary

O demon this body has (now) no consciousness. You may bind it or bury it. I do not think that this body or even this life need to be protected. But at no cost can I make this an object of censure on earth (must not be branded an unchaste woman).

पदच्छेदः

इदंइदम् (२.१)
शरीरंशरीर (२.१)
निःसंज्ञंनिःसंज्ञ (२.१)
बन्धबन्ध (√बन्ध् लोट् म.पु. )
वावा (अव्ययः)
घातयस्वघातयस्व (√घातय् लोट् म.पु. )
वावा (अव्ययः)
नेदंन (अव्ययः)–इदम् (१.१)
शरीरंशरीर (१.१)
रक्ष्यंरक्ष्य (√रक्ष् + कृत्, १.१)
मेमद् (६.१)
जीवितंजीवित (१.१)
वापिवा (अव्ययः)–अपि (अव्ययः)
राक्षसराक्षस (८.१)
नन (अव्ययः)
हिहि (अव्ययः)
शक्ष्याम्य्शक्ष्यामि (√शक् लृट् उ.पु. )
उपक्रोशंउपक्रोश (२.१)
पृथिव्यांपृथिवी (७.१)
दातुम्दातुम् (√दा + तुमुन्)
आत्मनःआत्मन् (६.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
इ दंश री रं निः सं ज्ञं बन्ध वा घा
त यस्व वा ने दंश री रं र क्ष्यं मे
जीवि तं वापि राक्षसनहि श क्ष्या
म्यु प क्रो शंपृ थि व्यां दातु मात्म नः