अन्वयः

धर्मात्मा righteous self, सः दशरथात्मजः that son of Dasaratha, शून्ये downcast, वैदेहीं विना without Vaidehi, आगतम् who came, दीनम् depressed, लक्ष्मणम् Lakshmana, दृष्ट्वा seeing, पर्यपृच्छत questioned.

M N Dutt

Seeing Lakşmana cast down, cheerless, and come without Vaidehī, the righteous son of Dasaratha, asked him.

Summary

Rama, son of Dasaratha, the righteous self, saw Lakshmana downcast and dejected. Seeing him without Sita, Rama enquired:

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
दृष्ट्वा	दृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
लक्ष्मणं	लक्ष्मण (२.१)
दीनं	दीन (२.१)
शून्ये	शून्य (७.१)
दशरथात्मजः	दशरथ–आत्मज (१.१)
पर्यपृच्छत	पर्यपृच्छत (√परि-प्रच्छ् लङ् प्र.पु. एक.)
धर्मात्मा	धर्म–आत्मन् (१.१)
वैदेहीम्	वैदेही (२.१)
आगतं	आगत (√आ-गम् + क्त, २.१)
विना	विना (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	दृ	ष्ट्वा	ल	क्ष्म	णं	दी	नं
शू	न्ये	द	श	र	था	त्म	जः
प	र्य	पृ	च्छ	त	ध	र्मा	त्मा
वै	दे	ही	मा	ग	तं	वि	ना