३.५७.३

दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण ।
शङ्कमानं महत्पापं यत्सत्यं व्यथितं मनः ॥

अन्वयः

लक्ष्मण Lakshmana, मैथिलीम् Maithili, त्यज्य left, अभ्यागतम् your coming, त्वाम् your, दृष्ट्वैव on seeing, मनः in my mind, महत् great, पापम् evil, शङ्कमानम् doubted, व्यथितम् (इति) यत् I was pained, सत्यम् it was true.

M N Dutt

O Laksmana, directly I saw you approach, renouncing Maithilī, my mind, apprehending great wrong, became really aggrieved.

Summary

When I saw you, O Lakshmana, coming without Sita, my mind was oppressed with evil thought which have come true.

पदच्छेदः

दृष्ट्वैवाभ्यागतंदृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)–एव (अव्ययः)–अभ्यागत (√अभ्या-गम् + क्त, २.१)
त्वांत्वद् (२.१)
मेमद् (६.१)
मैथिलींमैथिली (२.१)
त्यज्यत्यज्य (√त्यज् + क्त्वा)
लक्ष्मणलक्ष्मण (८.१)
शङ्कमानंशङ्कमान (√शङ्क् + शानच्, १.१)
महत्महत् (१.१)
पापंपाप (१.१)
यत्यद् (१.१)
सत्यंसत्य (१.१)
व्यथितंव्यथित (√व्यथ् + क्त, १.१)
मनःमनस् (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

दृ ष्ट्वै वा भ्या तं त्वां मे
मैथि लीं त्यज्यक्ष्म
ङ्क मा नं त्पा पं
त्स त्यंव्यथि तं नः