३.६४.१६

पुत्रो विश्रवसः साक्षाद्भ्राता वैश्रवणस्य च ।
इत्युक्त्वा दुर्लभान्प्राणान्मुमोच पतगेश्वरः ॥

अन्वयः

विश्रवसः Visrava's, पुत्रः son, वैश्रवणस्य साक्षात् Vaisravana's lawful, भ्राता brother, इति thus, उक्त्वा said, पतगेश्वरः Jatayu, the king of birds, दुर्लभान् rare, प्राणान् life, मुमोच gave up.

Summary

Ravana was Visrava's son and Vaisravana's (Kubera's) brother, said Jatayu and gave up his rare life.

पदच्छेदः

पुत्रोपुत्र (१.१)–पुत्र (१.१)
विश्रवसःविश्रवस् (६.१)–विश्रवस् (६.१)
साक्षाद्साक्षात् (अव्ययः)–साक्षात् (अव्ययः)
भ्राताभ्रातृ (१.१)–भ्रातृ (१.१)
वैश्रवणस्यवैश्रवण (६.१)–वैश्रवण (६.१)
(अव्ययः)–च (अव्ययः)
इत्य्इति (अव्ययः)
उक्त्वाउक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
दुर्लभान्दुर्लभ (२.३)
प्राणान्प्राण (२.३)
मुमोचमुमोच (√मुच् लिट् प्र.पु. एक.)
पतगेश्वरःपतग–ईश्वर (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

पु त्रो विश्र सः सा क्षा
द्भ्रा ता वैश्रस्य
त्यु क्त्वा दुर्ल भा न्प्रा णा
न्मु मो गेश्व रः