कृच्छ्रात्कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम ।
व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम् ॥
कृच्छ्रात्कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम ।
व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम् ॥
अन्वयः
सत्यविक्रम one whose valour is truth, कृच्छ्रात् from one calamity, कृच्छ्रतरम् to a greater calamity, प्राप्य having reached, प्रियाम् beloved, ताम् her, अप्राप्य having lost, जीवितान्ताय for ending life, दारुणम् unbearable, व्यसनम् crisis, प्राप्तम् experienced.M N Dutt
Hearing those words of the vicious-souled Kabandha, Rāma having his countenance dried up, bespoke Laksmana-O you, having truth for your prowess, again and again, greater and worse calamities have been threatening us. We have already met with a dire disaster leading to our death, consequent on my separation from my dear one.Summary
O Lakshmana, your valour is truth.We have gone through from one calamity to a greater one without finding the beloved Sita. Now we have landed into a terrible crisis which will put an end to our own life.पदच्छेदः
| कृच्छ्रात् | कृच्छ्र (५.१) |
| कृच्छ्रतरं | कृच्छ्रतर (२.१) |
| प्राप्य | प्राप्य (√प्र-आप् + ल्यप्) |
| दारुणं | दारुण (२.१) |
| सत्यविक्रम | सत्य–विक्रम (८.१) |
| व्यसनं | व्यसन (१.१) |
| जीवितान्ताय | जीवित–अन्त (४.१) |
| प्राप्तम् | प्राप्त (√प्र-आप् + क्त, १.१) |
| अप्राप्य | अप्राप्य (अव्ययः) |
| तां | तद् (२.१) |
| प्रियाम् | प्रिय (२.१) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कृ | च्छ्रा | त्कृ | च्छ्र | त | रं | प्रा | प्य |
| दा | रु | णं | स | त्य | वि | क्र | म |
| व्य | स | नं | जी | वि | ता | न्ता | य |
| प्रा | प्त | म | प्रा | प्य | तां | प्रि | याम् |