३.६५.२९

कालस्य सुमहद्वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण ।
त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ ।
नातिभारोऽस्ति दैवस्य सर्वभुतेषु लक्ष्मण ॥

अन्वयः

नरव्याघ्र tiger among men, लक्ष्मण Lakshmana, सर्वभूतेषु for all beings, कालस्य of the time, वीर्यम् power, सुमहत् great, व्यसनैः by calamity, मोहितौ afflicted, त्वां च yourself, मां me, च and, पश्य see.

M N Dutt

Mighty is the course of Destiny in all creatures, O Lakşmaņa. Do you O best of men, behold even yourself and me stricken with calamity. But O Lakşmaņa it is not very difficult for destiny to afflict all creatures.

Summary

O tiger among men see how powerful the might of time is for all beings Just see yourself and myself afflicted wth this great calamity.

पदच्छेदः

कालस्यकाल (६.१)
सुमहद्सु (अव्ययः)–महत् (१.१)
वीर्यंवीर्य (१.१)
सर्वभूतेषुसर्व–भूत (७.३)
लक्ष्मणलक्ष्मण (८.१)
त्वांत्वद् (२.१)
चच (अव्ययः)
मांमद् (२.१)
चच (अव्ययः)
नरव्याघ्रनर–व्याघ्र (८.१)
व्यसनैःव्यसन (३.३)
पश्यपश्य (√पश् लोट् म.पु. )
मोहितौमोहित (√मोहय् + क्त, २.२)
नातिभारोन (अव्ययः)–अतिभार (१.१)
ऽस्तिअस्ति (√अस् लट् प्र.पु. एक.)
दैवस्यदैव (६.१)
सर्वभूतेषुसर्व–भूत (७.३)
लक्ष्मणलक्ष्मण (८.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
का लस्यसुम ह द्वी र्यं सर्व भू ते
षु लक्ष्म ण त्वांच मांचन र व्याघ्र
व्यस नैः पश्य मोहि तौ नाति भा रो
ऽस्ति दै वस्य सर्वभु तेषु लक्ष्मण