३.६९.३६

स तत्कबन्धः प्रतिपद्य रूपं; वृतः श्रिया भास्करतुल्यदेहः ।
निदर्शयन्राममवेक्ष्य खस्थः; सख्यं कुरुष्वेति तदाभ्युवाच ॥

अन्वयः

सः कबन्धः that Kabandha, तत् then, रूपम् his true form, प्रतिपद्य after attaining, श्रिया with radiance, वृतः surrounded, भास्करतुल्य देहः his body shining like the Sun, खस्थः from the sky, रामम् Rama, अवेक्ष्य seeing, निदर्शयन् while showing at, सख्यम् friendship, कुरुष्व make, इति this, तदा then, उवाच said.

M N Dutt

Regaining his pristine beauty and shining in grace and effulgence that Kabandha, who was on the sky, fixing his looks upon Rāma, and pointing out to him his way, said Do you make friends with (Sugrīva).

Summary

Kabandha assumed his true form, his body shining like the radiance of the Sun. He stood in the sky showing his form and looking at Rama, said, Make friendship with Sugriva.इत्यार्ष श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे त्रिसप्ततितमस्सर्गः॥Thus ends the seventythird sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

सतद् (१.१)
तत्तद् (२.१)
कबन्धःकबन्ध (१.१)
प्रतिपद्यप्रतिपद्य (√प्रति-पद् + ल्यप्)
रूपंरूप (२.१)
वृतःवृत (√वृ + क्त, १.१)
श्रियाश्री (३.१)
भास्करतुल्यदेहःभास्कर–तुल्य–देह (१.१)
निदर्शयन्निदर्शयत् (√नि-दर्शय् + शतृ, ८.१)
रामम्राम (२.१)
अवेक्ष्यअवेक्ष्य (√अव-ईक्ष् + ल्यप्)
खस्थःख–स्थ (१.१)
सख्यंसख्य (२.१)
कुरुष्वेतिकुरुष्व (√कृ लोट् म.पु. )–इति (अव्ययः)
तदाभ्युवाचतदा (अव्ययः)–अभ्युवाच (√अभि-वच् लिट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
स तत्क ब न्धःप्रति पद्य रू पं
वृ तःश्रि या भास्कर तुल्य दे हः
नि दर्श य न्रामम वेक्ष्य ख स्थः
स ख्यंकु रु ष्वेतित दाभ्यु वाच