३.७१.२६

ततो महद्वर्त्म च दूरसंक्रमं; क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन्वनम् ।
ददर्श पम्पां शुभदर्श कानना;मनेकनानाविधपक्षिसंकुलाम् ॥

अन्वयः

ततः then, सुदूरसङ्क्रमम् extending to a distance, महत् great, वर्त्म path, क्रमेण gradually, गत्वा after going, वनम् forest, प्रविलोकयन् while observing, शुभदर्शकाननाम् surrounded by beautiful forests, अनेकनानाविधपक्षिजालकाम् many varieties of birds, पम्पाम् Pampa, ददर्श saw.

M N Dutt

Proceeding slowly, observing the forest, Rāma beheld and entered with Lakşmaņa Pampā, girt on all sides with beautiful woods and filled with a multitude of diverse birds.

Summary

Thereafter, going slowly to a distance, Rama and Lakshmana saw Pampa surrounded by beautiful forests full of many varieties of birds.इत्यार्ष श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चसप्ततिमस्सर्गः॥Thus ends the seventyfifth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

ततोततस् (अव्ययः)
महद्महत् (२.१)
वर्त्मवर्त्मन् (२.१)
(अव्ययः)
दूरसंक्रमंदूर–संक्रम (२.१)
क्रमेणक्रमेण (अव्ययः)
गत्वागत्वा (√गम् + क्त्वा)
प्रविलोकयन्प्रविलोकयत् (√प्रवि-लोकय् + शतृ, १.१)
वनम्वन (२.१)
ददर्शददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)
पम्पांपम्पा (२.१)
शुभदर्शकाननाम्शुभदर्श–कानन (२.१)
अनेकनानाविधपक्षिसंकुलाम्अनेक–नानाविध–पक्षिन्–संकुल (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१०१११२
तो द्वर्त्म दू संक्र मं
क्र मे त्वाप्रवि लोन्व नम्
र्श म्पांशुर्श का ना
ने ना नाविक्षि संकु लाम्