अन्वयः

शोकसमाक्रान्तम् to one (Rama) who is overcome with sorrow, माम् me, मन्मथः cupid (Manmatha, the god of love), सन्तापयति torments, हृष्ट: happy, प्रवदमानः making fun, कोकिलः cuckoo, ममाह्वयति inviting me

M N Dutt

Cupid has been smiting me the more who am stricken with grief, and the cuckoos have been defying me, displaying their mirth, O Laksmana.

Summary

'Kandarpa (Cupid) torments me while I am already griefstricken. The Cuckoo with his challenging cheerfulness mocks me.

पदच्छेदः

मां	मद् (२.१)
हि	हि (अव्ययः)
शोकसमाक्रान्तं	शोक–समाक्रान्त (√समा-क्रम् + क्त, २.१)
संतापयति	संतापयति (√सम्-तापय् लट् प्र.पु. एक.)
मन्मथः	मन्मथ (१.१)
हृष्टः	हृष्ट (√हृष् + क्त, १.१)
प्रवदमानश्	प्रवदमान (√प्र-वद् + शानच्, १.१)
च	च (अव्ययः)
समाह्वयति	समाह्वयति (√समा-ह्वा लट् प्र.पु. एक.)
कोकिलः	कोकिल (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
मां	हि	शो	क	स	मा	क्रा	न्तं
सं	ता	प	य	ति	म	न्म	थः
हृ	ष्टः	प्र	व	द	मा	न	श्च
स	मा	ह्व	य	ति	को	कि	लः