४.१.१८

पश्य लक्ष्णम नृत्यन्तं मयूरमुपनृत्यति ।
शिखिनी मन्मथार्तैषा भर्तारं गिरिसानुषु ॥

अन्वयः

लक्ष्मण Lakshmana, गिरिसानुनि on the mountain slope, मन्मथार्ता love lorn, एषा these, शिखिनी peahen, नृत्यन्तम् to dancing, भर्तारम् to the partner, मयूरम् peacock, उपनृत्यति is dancing along with, पश्य look

M N Dutt

Observe, O Laksmana, there dance with her dancing mate on the mountainous expanse, the pea-hen, troubled with amorous sentiments.

Summary

'Look at the lovelorn peahen, excited by love, dancing on the moutain slope, O Lakshmana Engrossed in love, she dances for wooing the peacock.

पदच्छेदः

पश्यपश्य (√पश् लोट् म.पु. )
लक्ष्मणलक्ष्मण (८.१)
नृत्यन्तंनृत्यत् (√नृत् + शतृ, २.१)
मयूरम्मयूर (२.१)
उपनृत्यतिउपनृत्यति (√उप-नृत् लट् प्र.पु. एक.)
शिखिनीशिखिनी (१.१)
मन्मथार्तैषामन्मथ–आर्त (१.१)–एतद् (१.१)
भर्तारंभर्तृ (२.१)
गिरिसानुषुगिरि–सानु (७.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

श्यक्ष्ण नृ त्य न्तं
यूमु नृत्यति
शिखि नीन्म था र्तै षा
र्ता रंगिरि सानुषु