अन्वयः

राजन् O king, शिरसा head bent, त्वाम् you, याचे I beg you, मया by myself, अयम् this, अञ्जलिः folded palms, बद्धः bound, मन्त्रिभिः by ministers, पुरवासिभिः by citizens, समागम्य having assembled, अहम् I, शून्यदेशजिगीषया kingdom without a king can be conquered, अस्मिन् in this, राजभावे as king, बलात् with pressure, नियुक्तः assigned.

M N Dutt

With the view of preventing any one to wish to conquer this kingdom vacant (of its ruler the citizens and counsellors unanimously, by force, entrusted me with regal authority.

Summary

'O king I bow my head and beg you with folded hands. The ministers and citizens assembled and forced me to take charge, as the kingdom without a ruler was vulnerable to attack.'

पदच्छेदः

बलाद्	बल (५.१)
अस्मि	अस्मि (√अस् लट् उ.पु. )
समागम्य	समागम्य (√समा-गम् + ल्यप्)
मन्त्रिभिः	मन्त्रिन् (३.३)
पुरवासिभिः	पुर–वासिन् (३.३)
राजभावे	राजन्–भाव (७.१)
नियुक्तो	नियुक्त (√नि-युज् + क्त, १.१)
ऽहं	मद् (१.१)
शून्यदेशजिगीषया	शून्य–देश–जिगीषा (३.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
ब	ला	द	स्मि	स	मा	ग	म्य
म	न्त्रि	भिः	पु	र	वा	सि	भिः
रा	ज	भा	वे	नि	यु	क्तो	ऽहं
शू	न्य	दे	श	जि	गी	ष	या