अन्वयः
सुग्रीवः Sugriva, आगतम् coming in, सहलक्ष्मणम् along with Lakshmana, तं रामम् that Rama, दृष्ट्वा seeing, ह्रीमान् ashamed, वसुधाम् ground, अवलोकयन् looking down , दीनम् piteously, इदम् this, उवाच spoke.
M N Dutt
Beholding Rāma approach with Lakşmaņa, Sugrīva, stricken with shame and casting his looks on the earth, addressed him poorly, with the following words.
Summary
At the sight of Rama accompanied by Lakshmana, Sugriva felt ashmed and aggrieved, and looking down on the ground, said:
पदच्छेदः
| तं | तद् (२.१) |
| समीक्ष्यागतं | समीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)–आगत (√आ-गम् + क्त, २.१) |
| रामं | राम (२.१) |
| सुग्रीवः | सुग्रीव (१.१) |
| सहलक्ष्मणम् | सहलक्ष्मण (२.१) |
| ह्रीमान् | ह्रीमत् (१.१) |
| दीनम् | दीन (२.१) |
| उवाचेदं | उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)–इदम् (२.१) |
| वसुधाम् | वसुधा (२.१) |
| अवलोकयन् | अवलोकयत् (√अव-लोकय् + शतृ, १.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| तं | स | मी | क्ष्या | ग | तं | रा | मं |
| सु | ग्री | वः | स | ह | ल | क्ष्म | णम् |
| ह्री | मा | न्दी | न | मु | वा | चे | दं |
| व | सु | धा | म | व | लो | क | यन् |