अन्वयः

काकुत्स्थ Kakutstha, वसुन्धरा earth, नाथेन by lord, त्वया by you, शीलसम्पन्ना one endowed with good character, प्रमदा a lady, धूर्तेन by a wicked one, यथा similarly, पतिना by husband, सनाथा a protector, न no

M N Dutt

O Kākutstha, the Earth has got you as her husband like to a good natured damsel being wedded to a husband who has forsaken his own religion.

Summary

'O Kakutstha just as a wife endowed with good character cannot be protected by a wicked husband, you cannot be a protector of this earth.

पदच्छेदः

त्वया	त्वद् (३.१)
नाथेन	नाथ (३.१)
काकुत्स्थ	काकुत्स्थ (८.१)
न	न (अव्ययः)
सनाथा	सनाथ (१.१)
वसुंधरा	वसुंधरा (१.१)
प्रमदा	प्रमदा (१.१)
शीलसम्पन्ना	शील–सम्पन्न (√सम्-पद् + क्त, १.१)
धूर्तेन	धूर्त (३.१)
पतिता	पतित (√पत् + क्त, १.१)
यथा	यथा (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
त्व	या	ना	थे	न	का	कु	त्स्थ
न	स	ना	था	व	सुं	ध	रा
प्र	म	दा	शी	ल	सं	प	न्ना
धू	र्ते	न	प	ति	ता	य	था