४.१८.४०

एवमुक्तस्तु रामेण वाली प्रव्यथितो भृशम् ।
प्रत्युवाच ततो रामं प्राञ्जलिर्वानरेश्वरः ॥

अन्वयः

रामेण by Rama, एवम् that way, उक्तः addressed, वाली Vali, भृशम् greatly, प्रव्यथितः was pained, धर्मे in dharma, अधिगतनिश्चयः had arrived at a conclusion, राघवे at Rama, दोषम् fault, एवमुक्तस्तु having said this way, न दध्यौ did not find.

M N Dutt

Thus addressed by Rāma, Khara enraged and beyond himself with passion, with eyes reddened, replied.

Summary

Vali was very much pained to hear Rama. He became free from confusion regarding dharma and no longer found fault with Rama.

पदच्छेदः

एवम्एवम् (अव्ययः)
उक्तस्उक्त (√वच् + क्त, १.१)
तुतु (अव्ययः)
रामेणराम (३.१)
वालीवालिन् (१.१)
प्रव्यथितोप्रव्यथित (√प्र-व्यथय् + क्त, १.१)
भृशम्भृशम् (अव्ययः)
प्रत्युवाचप्रत्युवाच (√प्रति-वच् लिट् प्र.पु. एक.)
ततोततस् (अव्ययः)
रामंराम (२.१)
प्राञ्जलिर्प्राञ्जलि (१.१)
वानरेश्वरःवानर–ईश्वर (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

मु क्तस्तु रा मे
वा ली प्रव्यथि तोभृ शम्
प्रत्यु वा तो रा मं
प्राञ्ज लि र्वा रेश्व रः