तथेति संपूज्य वचस्तु तस्य; कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य ।
महानुभावो हनुमान्ययौ तदा; स यत्र रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः ॥
तथेति संपूज्य वचस्तु तस्य; कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य ।
महानुभावो हनुमान्ययौ तदा; स यत्र रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः ॥
अन्वयः
महानुभावः highly respected, कपिः monkey, हनुमान् Hanuman, दुरासदस्य not easily conquerable, भीमस्य powerful, तस्य his, वचः words, तथेति so be it, सम्पूज्य offering salutation, अतिबल mighty, लक्ष्मणः Lakshmana, सः राम that Rama, यत्र wherever, तदा then, ययौ wentM N Dutt
Assenting to the words of the terrified and unconquerable Sugriva and saying 'Be it so, Hanumān, the high-souled monkey proceeded where the heroic Râma was with Lakşmaņa.Summary
Hanuman, the venerable, powerful and not easily conquerable monkey, honoured the words of the great Lord of the monkeys, offered salutations and said 'So be it'. And then proceeded towards the mighty Rama and Lakshmana.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्वितीयस्सर्गः॥Thus ends the second sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic composed by the sage Valmiki.पदच्छेदः
| तथेति | तथा (अव्ययः)–इति (अव्ययः) |
| सम्पूज्य | सम्पूज्य (√सम्-पूजय् + ल्यप्) |
| वचस् | वचस् (२.१) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| तस्य | तद् (६.१) |
| कपेः | कपि (६.१) |
| सुभीतस्य | सुभीत (६.१) |
| दुरासदस्य | दुरासद (६.१) |
| महानुभावो | महत्–अनुभाव (१.१) |
| हनुमान् | हनुमन्त् (१.१) |
| ययौ | ययौ (√या लिट् प्र.पु. एक.) |
| तदा | तदा (अव्ययः) |
| स | तद् (१.१) |
| यत्र | यत्र (अव्ययः) |
| रामो | राम (१.१) |
| ऽतिबलश् | अतिबल (१.१) |
| च | च (अव्ययः) |
| लक्ष्मणः | लक्ष्मण (१.१) |
छन्दः
उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | थे | ति | सं | पू | ज्य | व | च | स्तु | त | स्य | ||
| क | पेः | सु | भी | त | स्य | दु | रा | स | द | स्य | ||
| म | हा | नु | भा | वो | ह | नु | मा | न्य | यौ | त | ||
| दा | स | य | त्र | रा | मो | ऽति | ब | ल | श्च | ल | क्ष्म | णः |
| ज | त | ज | ग | ग | ||||||||