४.२०.५

उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम् ।
नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः ॥

अन्वयः

हरिशार्दूल O tiger among monkeys, उत्तिष्ठ get up, शयनोत्तमम् best of beds, भजस्व resort to, एवंविधाः such people, नृपतिसत्तमाः best of kings, भूमौ on the ground, न शेरते हि do not lie down.

M N Dutt

Rise, O best of monkeys, and lie down on a better bed; monarchs do not stretch themselves on earth.

Summary

'O tiger among monkeys get up. Come and sleep on the best of beds. Best of kings, you should not lie on the ground.

पदच्छेदः

उत्तिष्ठउत्तिष्ठ (√उत्-स्था लोट् म.पु. )
हरिशार्दूलहरि–शार्दूल (८.१)
भजस्वभजस्व (√भज् लोट् म.पु. )
शयनोत्तमम्शयन–उत्तम (२.१)
नैवंविधाः (अव्ययः)–एवंविध (१.३)
शेरतेशेरते (√शी लट् प्र.पु. बहु.)
हिहि (अव्ययः)
भूमौभूमि (७.१)
नृपतिसत्तमाःनृपति–सत्तम (१.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

त्तिष्ठरि शा र्दू
स्व नोत्त मम्
नै वंवि धाः शे तेहि
भू मौनृतित्त माः