४.२३.३०

न मे वचः पथ्यमिदं त्वया कृतं; न चास्मि शक्ता हि निवारणे तव ।
हता सपुत्रास्मि हतेन संयुगे; सह त्वया श्रीर्विजहाति मामिह ॥

अन्वयः

त्वया by you, मे mine, पथ्यम् proper, इदं वचः these words, न कृतम् not followed, तव your, निवारणे in preventing, शक्ता capable, न अस्मि च हि I was not, संयुगे in war, हतेन one who is killed, सुपुत्रा along with my son, हतास्मि I am dead, श्रीः goddess of fortune, त्वया सह along with you, मामिह from me, विजहाति has deserted.

M N Dutt

You didst not act by my wholesome words, nor could I prevent you. And I am now destroyed with my son, along with you in the battle. Truly has Sree (goddess of wealth) renounced me.

Summary

'You have not followed my advice. I did not have the capacity to prevent you from going to war. The result is, you are killed and I am ruined along with my son. The goddess of fortune also is deserting me as well as your son.'इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे त्रयोविंशस्सर्गः॥Thus ends the twentythird sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

नन (अव्ययः)
मेमद् (६.१)
वचःवचस् (१.१)
पथ्यम्पथ्य (१.१)
इदंइदम् (१.१)
त्वयात्वद् (३.१)
कृतंकृत (√कृ + क्त, १.१)
नन (अव्ययः)
चास्मिच (अव्ययः)–अस्मि (√अस् लट् उ.पु. )
शक्ताशक्त (√शक् + क्त, १.३)
हिहि (अव्ययः)
निवारणेनिवारण (७.१)
तवत्वद् (६.१)
हताहत (√हन् + क्त, १.१)
सपुत्रास्मिस (अव्ययः)–पुत्र (१.१)–अस्मि (√अस् लट् उ.पु. )
हतेनहत (√हन् + क्त, ३.१)
संयुगेसंयुग (७.१)
सहसह (अव्ययः)
त्वयात्वद् (३.१)
श्रीर्श्री (१.१)
विजहातिविजहाति (√वि-हा लट् प्र.पु. एक.)
माम्मद् (२.१)
इहइह (अव्ययः)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
न मेव चः पथ्यमि दंत्व याकृ तं
न चास्मि श क्ताहिनि वार णेतव
ह तास पु त्रास्मिह तेन संयु गे
स हत्व या श्रीर्विज हाति मामिह
जतजर