४.२७.१६

संप्रस्थिता मानसवासलुब्धाः; प्रियान्विताः संप्रति चक्रवाकः ।
अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषु; यानानि मार्गेषु न संपतन्ति ॥

अन्वयः

सम्प्रति presently, मानसवासलुब्धाः desiring to live in Manasa lake, सम्प्रस्थिताः started their journey, चक्रवाकाः the chakravakas, प्रियान्विताः united with their loved ones, अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषु damaged by heavy rains, मार्गेषु on the roads, यानानि carts, न सम्पतन्ति not move out.

M N Dutt

The Cakravākas along with their mates are proceeding, being desirous to live in the Mänasa Sarovara, and in consequence of incessant rains, chariots and other conveyances cannot pass along the wayfares.

Summary

'Desirous of living in Manasa lake swans have set out on their journey and the chakravaka birds are now united with their mates. The carts move not on the roads damaged by heavy rains.

पदच्छेदः

सम्प्रस्थितासम्प्रस्थित (√सम्प्र-स्था + क्त, १.३)
मानसवासलुब्धाःमानस–वास–लुब्ध (√लुभ् + क्त, १.३)
प्रियान्विताःप्रिय–अन्वित (१.३)
सम्प्रतिसम्प्रति (अव्ययः)
चक्रवाकाःचक्रवाक (१.३)
अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषुअभीक्ष्ण–वर्ष–उदक–विक्षत (√वि-क्षन् + क्त, ७.३)
यानानियान (१.३)
मार्गेषुमार्ग (७.३)
नन (अव्ययः)
संपतन्तिसंपतन्ति (√सम्-पत् लट् प्र.पु. बहु.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
सं प्रस्थि ता मानस वास लु ब्धाः
प्रि यान्वि ताः संप्रति चक्र वा कः
अ भीक्ष्ण व र्षोदक विक्ष तेषु
या नानि मा र्गेषुन संप तन्ति