४.२७.३८

अहं तु हृतदारश्च राज्याच्च महतश्च्युतः ।
नदीकूलमिव क्लिन्नमवसीदामि लक्ष्मण ॥

अन्वयः

लक्ष्मण Lakshmana, हृतदारश्च with lost wife, महतः from the mighty, राज्यात् from the kingdom, च्युतश्च dethroned, अहं तु I am even, क्लिन्नम् overflowed with water, नदीकूलम् इव like the bank of river, अवसीदामि I am sinking.

M N Dutt

And I am, O Laksmana, waning every day like to the banks of a river, being separated from my spouse and deprived of my vast kingdom.

Summary

'O Lakshmana I have lost my wife. I have been dethroned from the mighty kingdom. I am sinking like a river bank overflowed.

पदच्छेदः

अहंमद् (१.१)
तुतु (अव्ययः)
हृतदारश्हृत (√हृ + क्त)–दार (१.१)
(अव्ययः)
राज्याच्राज्य (५.१)
(अव्ययः)
महतश्महत् (५.१)
च्युतःच्युत (√च्यु + क्त, १.१)
नदीकूलम्नदी–कूल (१.१)
इवइव (अव्ययः)
क्लिन्नम्क्लिन्न (√क्लिद् + क्त, १.१)
अवसीदामिअवसीदामि (√अव-सद् लट् उ.पु. )
लक्ष्मणलक्ष्मण (८.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

हंतुहृ दाश्च
रा ज्याच्चश्च्यु तः
दी कूमि क्लिन्न
सी दामिक्ष्म