४.२७.७

एषा घर्मपरिक्लिष्टा नववारिपरिप्लुता ।
सीतेव शोकसंतप्ता मही बाष्पं विमुञ्चति ॥

अन्वयः

घर्मपरिक्लिष्टा scorched by the heat, नववारिपरिप्लुता flooded with fresh rain water, एषा मही the earth that way, शोकसन्तप्ता burning with grief, सीतेव like Sita, बाष्पम् tears, विमुञ्चति is shedding.

M N Dutt

The earth, afflicted with perspiration and filled with new water, is emitting forth vapour like to Sitā racked with sorrow.

Summary

'This earth scorched by the heat and then flooded with fresh rain water, radiating heat, appears like my Sita shedding tears burning with grief.

पदच्छेदः

एषाएतद् (१.१)
घर्मपरिक्लिष्टाघर्म–परिक्लिष्ट (√परि-क्लिश् + क्त, १.१)
नववारिपरिप्लुतानवन्–वारि–परिप्लुत (√परि-प्लु + क्त, १.१)
सीतेवसीता (१.१)–इव (अव्ययः)
शोकसंतप्ताशोक–संतप्त (√सम्-तप् + क्त, १.१)
महीमही (१.१)
बाष्पंबाष्प (२.१)
विमुञ्चतिविमुञ्चति (√वि-मुच् लट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

षार्म रि क्लि ष्टा
वारि रिप्लु ता
सी ते शो सं प्ता
ही बा ष्पंवि मुञ्चति