अन्वयः

अभिमतम् his favourite one, सर्वासु in all, दिक्षु in directions, सर्वेषाम् of all vanaras, सैन्यानाम् army cadres, उपसङ्ग्रहे to gether, नित्यकृतोद्यमम् ever diligent, नीलम् Nila, सन्दिदेश sent

M N Dutt

Thereupon the highly intelligent Sugrīva ordered the ever active Neela, to collect soldiers from various quarters. Do you so arrange as all my hosts and soldiers with their commanders soon come here.

Summary

He sent word to the ever diligent Nila, his favourite, to collect all cadres of army of the monkeys from all directions.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
संदिदेशाभिमतं	संदिदेश (√सम्-दिश् लिट् प्र.पु. एक.)–अभिमत (√अभि-मन् + क्त, २.१)
नीलं	नील (२.१)
नित्यकृतोद्यमम्	नित्य–कृत (√कृ + क्त)–उद्यम (२.१)
दिक्षु	दिश् (७.३)
सर्वासु	सर्व (७.३)
सर्वेषां	सर्व (६.३)
सैन्यानाम्	सैन्य (६.३)
उपसंग्रहे	उपसंग्रह (७.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	सं	दि	दे	शा	भि	म	तं
नी	लं	नि	त्य	कृ	तो	द्य	मम्
दि	क्षु	स	र्वा	सु	स	र्वे	षां
सै	न्या	ना	मु	प	सं	ग्र	हे