त्रिपञ्चरात्रादूर्ध्वं यः प्राप्नुयान्नेह वानरः ।
तस्य प्राणान्तिको दण्डो नात्र कार्या विचारणा ॥
त्रिपञ्चरात्रादूर्ध्वं यः प्राप्नुयान्नेह वानरः ।
तस्य प्राणान्तिको दण्डो नात्र कार्या विचारणा ॥
अन्वयः
यः वानरः such vanara, त्रिपञ्चरात्रात् after three or five nights, ऊर्ध्वम् over and above, इह here, प्राप्नुयात् may reach, तस्य his, प्राणान्तिकः death sentence, दण्डः punishment, अत्र here, विचारणाः thought, न कार्या no doubtM N Dutt
(After their arrival) do you yourself inspect and count all those monkeys. He who shall not reach here within fifteen days shall be punished with the loss of his life.पदच्छेदः
| त्रिपञ्चरात्राद् | त्रि–पञ्चन्–रात्र (५.१) |
| ऊर्ध्वं | ऊर्ध्वम् (अव्ययः) |
| यः | यद् (१.१) |
| प्राप्नुयान् | प्राप्नुयात् (√प्र-आप् विधिलिङ् प्र.पु. एक.) |
| नेह | न (अव्ययः)–इह (अव्ययः) |
| वानरः | वानर (१.१) |
| तस्य | तद् (६.१) |
| प्राणान्तिको | प्राणान्तिक (१.१) |
| दण्डो | दण्ड (१.१) |
| नात्र | न (अव्ययः)–अत्र (अव्ययः) |
| कार्या | कार्य (√कृ + कृत्, १.१) |
| विचारणा | विचारणा (१.१) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त्रि | प | ञ्च | रा | त्रा | दू | र्ध्वं | यः |
| प्रा | प्नु | या | न्ने | ह | वा | न | रः |
| त | स्य | प्रा | णा | न्ति | को | द | ण्डो |
| ना | त्र | का | र्या | वि | चा | र | णा |