४.२८.३२

हरींश्च वृद्धानुपयातु साङ्गदो; भवान्ममाज्ञामधिकृत्य निश्चिताम् ।
इति व्यवस्थां हरिपुंगवेश्वरो; विधाय वेश्म प्रविवेश वीर्यवान् ॥

अन्वयः

साङ्गदः along with Angada, भवान् you, मम my, आज्ञाम्र orders, अधिकृत्य concerning, निश्चिताम् decidedly, वृद्धान् elderly, हरीन् monkeys, उपयातु approach, वीर्यवान् valiant, हरिपुङ्गवेश्वरः lord of monkeys, इति thus, व्यवस्थाम् arrangement, विधाय by making, वेश्म his residence, प्रविवेश entered.

M N Dutt

There is no need of scrutinizing my orders. Abiding by my order, do you see along with Angada all the elderly monkeys. having thus arranged, that best of monkeys entered the inner apartment.

Summary

'In strict obedience to my orders, go with Angada to the elderly monkeys and inform them about my decision and order'. After making this arrangement valiant Sugriva entered his residence.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः॥Thus ends the twentyninth sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic, composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

हरींश्हरि (२.३)
चच (अव्ययः)
वृद्धान्वृद्ध (२.३)
उपयातुउपयातु (√उप-या लोट् प्र.पु. एक.)
साङ्गदोस (अव्ययः)–अङ्गद (१.१)
भवान्भवत् (१.१)
ममाज्ञाम्मद् (६.१)–आज्ञा (२.१)
अधिकृत्यअधिकृत्य (√अधि-कृ + ल्यप्)
निश्चिताम्निश्चित (√निः-चि + क्त, २.१)
इतिइति (अव्ययः)
व्यवस्थांव्यवस्था (२.१)
हरिपुंगवेश्वरोहरि–पुंगव–ईश्वर (१.१)
विधायविधाय (√वि-धा + ल्यप्)
वेश्मवेश्मन् (२.१)
प्रविवेशप्रविवेश (√प्र-विश् लिट् प्र.पु. एक.)
वीर्यवान्वीर्यवत् (१.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ह रींश्च वृ द्धानुप यातु साङ्ग दो
भ वान्म मा ज्ञामधि कृत्य निश्चि ताम्
इ तिव्य व स्थांहरि पुंग वेश्व रो
वि धाय वे श्मप्रवि वेश वीर्य वान्
जतजर