अन्वयः

अथ then, रामः Rama, पद्मपलाशाक्षीम् lady with eyes like lotus petals, मैथिलीम् Mythili, अनुचिन्तयन् while worrying, परिशुष्यता with dried up, मुखेन with mouth, लक्ष्मणम् Lakshmana, उवाच said

M N Dutt

Thereupon thinking of Maithelee, having eyes resembling lotus-petals, Rāma spoke to Laks mana with dried countenance.

Summary

Then falling back on the memory of Maithili, the lady with eyes like lotus petals, he said to Lakshmana with parched lips:

पदच्छेदः

अथ	अथ (अव्ययः)
पद्मपलाशाक्षीं	पद्म–पलाश–अक्ष (२.१)
मैथिलीम्	मैथिली (२.१)
अनुचिन्तयन्	अनुचिन्तयत् (√अनु-चिन्तय् + शतृ, १.१)
उवाच	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
लक्ष्मणं	लक्ष्मण (२.१)
वाक्यम्	वाक्य (२.१)
आश्वास्य	आश्वास्य (√आ-श्वासय् + ल्यप्)
पुरुषर्षभः	पुरुष–ऋषभ (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
अ	थ	प	द्म	प	ला	शा	क्षीं
मै	थि	ली	म	नु	चि	न्त	यन्
उ	वा	च	ल	क्ष्म	णं	रा	मो
मु	खे	न	प	रि	शु	ष्य	ता