अन्वयः

कालपर्यये not attempting timely action, व्यतीतम् who exceeded, सुग्रीवम् to Sugriva, रूक्षाणि harsh, परिवर्जयन् avoiding, सामोपहितया adopting conciliating, वाचा with word, वक्तुम् to speak, अर्हसि proper for you.

M N Dutt

Avoiding harsh words do you address Sugrīva, who has violated his promise, with soothing words.

Summary

'Sugriva has exceeded the time limit. Avoiding harsh words, you ought to speak to him in a conciliatory manner.

पदच्छेदः

सामोपहितया	सामन्–उपहित (√उप-धा + क्त, ३.१)
वाचा	वाच् (३.१)
रूक्षाणि	रूक्ष (२.३)
परिवर्जयन्	परिवर्जयत् (√परि-वर्जय् + शतृ, १.१)
वक्तुम्	वक्तुम् (√वच् + तुमुन्)
अर्हसि	अर्हसि (√अर्ह् लट् म.पु. )
सुग्रीवं	सुग्रीव (२.१)
व्यतीतं	व्यतीत (√व्यति-इ + क्त, २.१)
कालपर्यये	काल–पर्यय (७.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
सा	मो	प	हि	त	या	वा	चा
रू	क्षा	णि	प	रि	व	र्ज	यन्
व	क्तु	म	र्ह	सि	सु	ग्री	वं
व्य	ती	तं	का	ल	प	र्य	ये