४.३९.५८

ततः परमगम्या स्याद्दिक्पूर्वा त्रिदशावृता ।
रहिता चन्द्रसूर्याभ्यामदृश्या तिमिरावृता ॥

अन्वयः

ततः परम् beyond that, त्रिदशावृता guarded by gods, चन्द्रसूर्याभ्याम् by Moon and Sun, रहिता not present, तिमिर darkness, आवृता pervaded by, पूर्वादिक् eastern direction, अगम्या स्यात् not possible to reach, अदृश्या invisible.

M N Dutt

Beyond that, is the exceedingly impassable Eastern quarter, thronged by the celestials, covered with darkness and devoid of the sun and the moon.

Summary

'Beyond, there is no Sun or Moon. Darkness pervades. It is neither accessible nor visible. It is guarded by the gods.

पदच्छेदः

ततःततस् (अव्ययः)
परमगम्यापरम–गम्य (√गम् + कृत्, १.१)
स्याद्स्यात् (√अस् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
दिक्दिश् (१.१)
पूर्वापूर्व (१.१)
त्रिदशावृतात्रिदश–आवृत (√आ-वृ + क्त, १.१)
रहितारहित (१.१)
चन्द्रसूर्याभ्याम्चन्द्र–सूर्य (३.२)
अदृश्याअदृश्य (१.१)
तिमिरावृतातिमिर–आवृत (√आ-वृ + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तः म्या स्या
द्दि क्पू र्वात्रि शावृ ता
हि तान्द्र सू र्या भ्या
दृ श्यातिमि रावृ ता