४.४०.३१

तमतिक्रम्य दुर्धर्षाः सूर्यवान्नाम पर्वतः ।
अध्वना दुर्विगाहेन योजनानि चतुर्दश ॥

अन्वयः

वानराः O monkeys, तं शैलम् that mountain, शिरसा bowing down your head, विमार्गत search, दुर्धर्ष: unassailable, तम् that, अतिक्रम्य beyond this, दुर्विगाहेन by a difficult one, अध्वना travelling, चतुर्दश योजनानि fourteen yojanas, सूर्यवान्नाम called Suryavanam, पर्वतः mountain.

Summary

'O monkeys bowing down to that mountain, proceed in search of Sita. O unassailable vanaras, beyond this mountain is another called Suryavan. It is at a distance of fourteen yojanas and it is difficult to cover that distance.

पदच्छेदः

तम्तद् (२.१)
अतिक्रम्यअतिक्रम्य (√अति-क्रम् + ल्यप्)
दुर्धर्षाःदुर्धर्ष (१.३)
सूर्यवान्सूर्यवन्त् (१.१)
नामनाम (अव्ययः)
पर्वतःपर्वत (१.१)
अध्वनाअध्वन् (३.१)
दुर्विगाहेनदुर्विगाह (३.१)
योजनानियोजन (२.३)
चतुर्दशचतुर्दशन् (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

ति क्रम्य दु र्ध र्षाः
सूर्य वा न्नार्व तः
ध्व ना दुर्वि गा हे
यो नानि तुर्द