अन्वयः

हरिपुङ्गव O best of monkeys, भूमौ on earth, ते to you, गतिसङ्गम् who can equal your movement, न पश्यामि I do not see, अन्तरिक्षे वा or in space, न nor, अम्बरे in sky, न nor, अमरालये in heaven, न nor, अप्सु वा or in water.

M N Dutt

O foremost of monkeys, neither on the earth, nor in the sky', nor in the etherial regions, nor yet in water, find I any obstacle to your course. १. Antariksa-regions above the earth in which the birds fly. २. Ambara— Upper air.

Summary

'O best of monkeys I scarcely see a hero comparable to your speed on earth or in space or sky or heaven or water.

पदच्छेदः

न	न (अव्ययः)
भूमौ	भूमि (७.१)
नान्तरिक्षे	न (अव्ययः)–अन्तरिक्ष (७.१)
वा	वा (अव्ययः)
नाम्बरे	न (अव्ययः)–अम्बर (७.१)
नामरालये	न (अव्ययः)–अमर–आलय (७.१)
नाप्सु	न (अव्ययः)–अप् (७.३)
वा	वा (अव्ययः)
गतिसंगं	गति–संग (२.१)
ते	त्वद् (६.१)
पश्यामि	पश्यामि (√दृश् लट् उ.पु. )
हरिपुंगव	हरि–पुंगव (८.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
न	भू	मौ	ना	न्त	रि	क्षे	वा
ना	म्ब	रे	ना	म	रा	ल	ये
ना	प्सु	वा	ग	ति	सं	गं	ते
प	श्या	मि	ह	रि	पुं	ग	व