४.४६.४

विचिन्त्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः ।
समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेशु वानराः ॥

अन्वयः

सर्वे all, वानराः monkeys, सीताधिगमने in search of Sita, धृताः determined, दिवसम् all day, विचित्य after searching, निशाकालेषु during nights also, मेदिन्याम् on the ground, समायान्ति स्म used to meet one another.

M N Dutt

Engaged during the day in search of Sītā, at night the monkeys seek the ground (for sleep).

Summary

The monkeys used to search for Sita all day determinedly and at night assemble at one place.

पदच्छेदः

विचिन्त्यविचिन्त्य (√वि-चिन्तय् + ल्यप्)
दिवसंदिवस (२.१)
सर्वेसर्व (१.३)
सीताधिगमनेसीता–अधिगमन (७.१)
धृताःधृत (√धृ + क्त, १.३)
समायान्तिसमायान्ति (√समा-या लट् प्र.पु. बहु.)
स्मस्म (अव्ययः)
मेदिन्यांमेदिनी (७.१)
निशाकालेषुनिशा–काल (७.३)
वानराःवानर (१.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

वि चिन्त्यदि सं र्वे
सी ताधि नेधृ ताः
मा या न्तिस्म मे दि न्यां
नि शा का लेशु वा राः