४.४९.१०

संजातपरिशङ्कास्ते तद्बिलं प्लवगोत्तमाः ।
अभ्यपद्यन्त संहृष्टास्तेजोवन्तो महाबलाः ॥

अन्वयः

तेजोवन्तः brilliant, महाबलाः forces, ते those, प्लवगोत्तमाः best of the monkeys, सञ्जातपरिशङ्काः afraid, संहृष्टाः they felt happy, तत् बिलम् that cave, अभ्यपद्यन्त that was difficult to enter.

Summary

The brilliant host of monkeys experienced both fear and joy to see the cave difficult to enter.

पदच्छेदः

संजातपरिशङ्कास्संजात (√सम्-जन् + क्त)–परिशङ्का (१.३)
तेतद् (१.३)
तद्तद् (२.१)
बिलंबिल (२.१)
प्लवगोत्तमाःप्लवग–उत्तम (१.३)
अभ्यपद्यन्तअभ्यपद्यन्त (√अभि-पद् लङ् प्र.पु. बहु.)
संहृष्टास्संहृष्ट (√सम्-हृष् + क्त, १.३)
तेजोवन्तोतेजोवत् (१.३)
महाबलाःमहत्–बल (१.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

सं जारि ङ्का स्ते
द्बि लंप्ल गोत्त माः
भ्य द्यन्त सं हृ ष्टा
स्ते जो न्तो हा लाः