५.१.१०१

त्वन्निमित्तमनेनाहं बहुमानात्प्रचोदितः ।
योजनानां शतं चापि कपिरेष समाप्लुतः ।
तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमतामिति ॥

अन्वयः

योजनानां शतम् a hundred yojanas, समाप्लुतः is leaping, एषः this, कपिः vanara, तव your, सानुषु on the peaks, विश्रान्तः resting, शेषम् remaining, प्रक्रमताम proceed thereafter, इति thus, अनेन by this ocean, त्वन्निमित्तम for your sake, अहम् I, बहुमानात् with honour, प्रचोदितः prompted, कपिशार्दूल: a tiger among monkeys, त्वम् you, तिष्ठ stay, मयि at my, विश्रम्य after resting, गम्यताम् you can go.

M N Dutt

And to welcome you properly I have been despatched by him with the message-traversing over a hundred yojans this monkey has been worn out with fatigue; let him voyage to the remaining way after resting for a while on your summit.

Summary

"I was prompted by the ocean for your sake since he has great regard for you. O great monkey you may rest here for a while and continue your journey. The lord of the ocean feels that this tiger among monkeys can cover the distance of a hundred yojanas. He tells me, 'let him rest on your peak and then cover the rest of the distance'.

पदच्छेदः

त्वन्निमित्तम्त्वद्–निमित्त (२.१)
अनेनाहंइदम् (३.१)–मद् (१.१)
बहुमानात्बहु–मान (५.१)
प्रचोदितःप्रचोदित (√प्र-चोदय् + क्त, १.१)
योजनानांयोजन (६.३)
शतंशत (२.१)
चापिच (अव्ययः)–अपि (अव्ययः)
कपिर्कपि (१.१)
एषएतद् (१.१)
समाप्लुतःसमाप्लुत (√समा-प्लु + क्त, १.१)
तवत्वद् (६.१)
सानुषुसानु (७.३)
विश्रान्तःविश्रान्त (√वि-श्रम् + क्त, १.१)
शेषंशेष (२.१)
प्रक्रमताम्प्रक्रमताम् (√प्र-क्रम् लोट् प्र.पु. एक.)
इतिइति (अव्ययः)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त्वन्नि मित्तम ने ना हंबहु मा ना
त्प्र चोदि तः योज ना नांश तं चापि
कपि रेषस माप्लु तःतव सानु
षु वि श्रा न्तः शे षं प्रक्रम तामिति