५.१.१८५

स महामेघसंकाशं समीक्ष्यात्मानमात्मना ।
निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान्मतिम् ॥

M N Dutt

Surveying his own person resembling a mighty mass of clouds, and as if closing up the sky, that self-possessed one ascertained his course of action.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
महामेघसंकाशंमहत्–मेघ–संकाश (२.१)
समीक्ष्यात्मानम्समीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)–आत्मन् (२.१)
आत्मनाआत्मन् (३.१)
निरुन्धन्तम्निरुन्धत् (√नि-रुध् + शतृ, २.१)
इवाकाशंइव (अव्ययः)–आकाश (२.१)
चकारचकार (√कृ लिट् प्र.पु. एक.)
मतिमान्मतिम्मतिमत् (१.१)–मति (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

हा मे सं का शं
मी क्ष्या त्मा मात्म ना
नि रु न्धन्तमि वा का शं
काति मान्म तिम्