गत्वा तु यदि काकुत्स्थं वक्ष्यामि परमप्रियम् ।
न दृष्टेति मया सीता ततस्त्यक्ष्यन्ति जीवितम् ॥
गत्वा तु यदि काकुत्स्थं वक्ष्यामि परमप्रियम् ।
न दृष्टेति मया सीता ततस्त्यक्ष्यन्ति जीवितम् ॥
अन्वयः
गत्वा after reaching, काकुत्स्थम् Kakutstha, मया by me, सीता Sita, न दृष्टा not seen, इति like this, परम् most, अप्रियम् unpleasant, वक्ष्यामि यदि if I say, ततः then, जीवितम् life, त्यक्ष्यति he will give up.M N Dutt
If going there, I should say a harsh speech to Kākutstha-'I have not seen Sitā'-he shall renounce his life.Summary
"If I report the most unpleasant news that Sita was not found, Rama will give up his life.पदच्छेदः
| गत्वा | गत्वा (√गम् + क्त्वा) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| यदि | यदि (अव्ययः) |
| काकुत्स्थं | काकुत्स्थ (२.१) |
| वक्ष्यामि | वक्ष्यामि (√वच् लृट् उ.पु. ) |
| परम् | पर (२.१) |
| अप्रियम् | अप्रिय (२.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| दृष्टेति | दृष्ट (√दृश् + क्त, १.१)–इति (अव्ययः) |
| मया | मद् (३.१) |
| सीता | सीता (१.१) |
| ततस्त्यक्ष्यन्ति | ततस् (अव्ययः)–त्यक्ष्यन्ति (√त्यज् लृट् प्र.पु. बहु.) |
| जीवितम् | जीवित (२.१) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ग | त्वा | तु | य | दि | का | कु | त्स्थं |
| व | क्ष्या | मि | प | र | म | प्रि | यम् |
| न | दृ | ष्टे | ति | म | या | सी | ता |
| त | त | स्त्य | क्ष्य | न्ति | जी | वि | तम् |