५.११.२५

तं तु कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा पञ्चत्वगतमानसं ।
भृशानुरक्तो मेधावी न भविष्यति लक्ष्मणः ॥

अन्वयः

कृच्छ्रगतम् in painful state, पञ्चत्वगतमानसम् one who has almost given his life, तम् him, दृष्ट्वा seeing, भृशानुरक्तः deeply devoted, मेधावी wise, लक्ष्मणः Lakshmana, न भविष्यति will not survive.

M N Dutt

Seeing him come under misery, with his mind expiring, the intelligent Laksmana, firmly attached (to Rāma), shall also cease to exist.

Summary

"Seeing Rama in such a painful state, wise Lakshmana who has given his life to Rama, to whom he is deeply devoted will also not survive.

पदच्छेदः

तंतद् (२.१)
तुतु (अव्ययः)
कृच्छ्रगतंकृच्छ्र–गत (√गम् + क्त, २.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
पञ्चत्वगतमानसम्पञ्चत्व–गत (√गम् + क्त)–मानस (२.१)
भृशानुरक्तोभृश–अनुरक्त (√अनु-रञ्ज् + क्त, १.१)
मेधावीमेधाविन् (१.१)
(अव्ययः)
भविष्यतिभविष्यति (√भू लृट् प्र.पु. एक.)
लक्ष्मणःलक्ष्मण (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तंतु कृच्छ्र तं दृ ष्ट्वा
ञ्चत्व मा सं
भृ शानु क्तो मे धा वी
विष्यतिक्ष्म णः