५.१३.१

स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम् ।
अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत ॥

अन्वयः

सः he (Hanuman), तत्रस्थः from there, वीक्षमाणः looking out, मैथिलीम् for Mythili, मार्गमाणः searching for, अवेक्षमाणः looking down all around, सर्वाम् everywhere, तां महीम् that ground, अन्ववैक्षत surveyed.

M N Dutt

Having stationed himself on the tree, casting his looks all around in quest of Sītā and looking down on the carth he surveyed the entire forest of (Asoka).

Summary

Hanuman looked out from the simsupa tree all around for Mythili scanning the ground below.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
वीक्षमाणस्तत्रस्थोवीक्षमाण (√वि-ईक्ष् + शानच्, १.१)–तत्रस्थ (१.१)
मार्गमाणश्चमार्गमाण (√मार्ग् + शानच्, १.१)–च (अव्ययः)
मैथिलीम्मैथिली (२.१)
अवेक्षमाणश्चअवेक्षमाण (√अव-ईक्ष् + शानच्, १.१)–च (अव्ययः)
महींमही (२.१)
सर्वांसर्व (२.१)
ताम्तद् (२.१)
अन्ववैक्षतअन्ववैक्षत (√अन्वव-ईक्ष् लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

वीक्ष मा स्त त्र स्थो
मार्ग माश्च मैथि लीम्
वेक्ष माश्च हीं
र्वां तान्व वैक्ष