अन्वयः

पुष्पावनताग्रशाखाः with topmost branches bent down by the heaviness of blossoms, अशोकाः Ashoka trees, अस्याः her, दृढम् firmly, शोकम् sorrow, जनयन्ति are creating, हिमव्यपायेन by the onset of spring, अभ्युत्थितः risen, नैकसहस्ररश्मि: thousandrayed (Sun), शीतरश्मि: च the Moon.

M N Dutt

The branches of the Asoka trees, lowered down with flowers are as if enhancing her grief as also the Moon of many thousand rays, at the expire of the winter."

Summary

"The top branches of Ashoka trees bent down with blossoms and the Moon rising with thousands of cool rays at the end of winter (when spring sets in) beholding which she should be delighted intensfy her sorrow."

पदच्छेदः

अस्या	इदम् (६.१)
हि	हि (अव्ययः)
पुष्पावनताग्रशाखाः	पुष्प–अवनत (√अव-नम् + क्त)–अग्र–शाखा (१.३)
शोकं	शोक (२.१)
दृढं	दृढ (२.१)
वै	वै (अव्ययः)
जनयन्त्यशोकाः	जनयन्ति (√जनय् लट् प्र.पु. बहु.)–अशोक (१.३)
हिमव्यपायेन	हिम–व्यपाय (३.१)
च	च (अव्ययः)
मन्दरश्मिर्	मन्द–रश्मि (१.१)
अभ्युत्थितो	अभ्युत्थित (√अभ्युत्-स्था + क्त, १.१)
नैकसहस्ररश्मिः	न (अव्ययः)–एक–सहस्ररश्मि (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	स्या	हि	पु	ष्पा	व	न	ता	ग्र	शा	खाः
शो	कं	दृ	ढं	वै	ज	न	य	त्य	शो	काः
हि	म	व्य	पा	ये	न	च	म	न्द	र	श्मि
र	भ्यु	त्थि	तो	नै	क	स	ह	स्र	र	श्मिः