५.१५.२४

अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम् ।
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम् ।
ददर्श हनुमान्देवीं लतामकुसुमामिव ॥

अन्वयः

हनुमान् Hanuman, भर्तृवशे under the hold of the husband, युक्ताम् proper, राक्षसीवशे fallen under the sway of shedemons, अयुक्ताम् not proper, अशोकवनिकामध्ये in the midst of Ashoka grove, शोकसागरम् ocean of sorrow, आप्लुताम् drowned, तत्र there, ताभिः by the women, परिवृताम् surrounded, सग्रहाम् by unpropitious planets, रोहिणीमिव like the Rohini, आकुसुमाम् without blossoming, लतामिव like the creeper, देवीम् noble lady, सीताम् Sita, ददर्श saw.

Summary

She deserves to be with Rama, but had fallen under the sway of shedemons. Sitting in the midst of Ashoka grove she was like a creeper without blossoms. Immersed in the ocean of sorrow the noble lady was like the star Rohini surrounded by unpropitious planets.

पदच्छेदः

अशोकवनिकामध्येअशोक–वनिका–मध्य (७.१)
शोकसागरम्शोक–सागर (२.१)
आप्लुताम्आप्लुत (√आ-प्लु + क्त, २.१)
ताभिःतद् (३.३)
परिवृतांपरिवृत (√परि-वृ + क्त, २.१)
तत्रतत्र (अव्ययः)
सग्रहाम्सग्रह (२.१)
इवइव (अव्ययः)
रोहिणीम्रोहिणी (२.१)
ददर्शददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)
हनुमान्हनुमन्त् (१.१)
देवींदेवी (२.१)
लताम्लता (२.१)
अकुसुमाम्अकुसुम (२.१)
इवइव (अव्ययः)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
अ शोकवनि का म ध्ये शोक साग
र माप्लु ताम् ता भिःपरिवृ तां तत्र
सग्र हामिव रोहि णीम्द दर्शह
नु मा न्दे वींल तामकुसु मामिव