५.१५.२९

दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान्पल्लवधारिणः ।
संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम् ॥

अन्वयः

हनुमान् Hanuman, मृगशाबनिभेक्षणाम् fawneyed one (doeeyed), त्रस्ताम् frightened lady, मृगकन्यामिव like a female deer, समन्ततः in all directions, वीक्षमाणाम् was looking, पल्लवधारिणः with sprouts, वृक्षान् trees, निःश्वासैः sighing,दहन्तीमिव as if burning, शोकानाम् of sorrows, सङ्घातमिव like a mass, उत्थिताम् arisen, दुःखस्य sorrow's, ऊर्मिमिव like a wave, उत्थितां rise, तां सीताम् that Sita, दृष्ट्वा seeing.

Summary

Seeing the fawneyed Sita, a frightened female deer looking all around (as if for some help) sighing hot breath, was as though burning the trees having tender leaves with her hot sighs. She looked like a collective mass of all sorrows, a high tide of suffering.

पदच्छेदः

दहन्तीम्दहत् (√दह् + शतृ, २.१)
इवइव (अव्ययः)
निःश्वासैर्निःश्वास (३.३)
वृक्षान्वृक्ष (२.३)
पल्लवधारिणःपल्लव–धारिन् (२.३)
संघातम्संघात (२.१)
इवइव (अव्ययः)
शोकानांशोक (६.३)
दुःखस्योर्मिम्दुःख (६.१)–ऊर्मि (२.१)
इवोत्थिताम्इव (अव्ययः)–उत्थित (√उत्-स्था + क्त, २.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

न्तीमि निः श्वा सै
र्वृ क्षा न्पल्ल धारि णः
सं घामि शो का नां
दुः स्योर्मिमि वोत्थि ताम्