५.१७.१२

पद्मिनीमिव विध्वस्तां हतशूरां चमूमिव ।
प्रभामिव तपोध्वस्तामुपक्षीणामिवापगाम् ॥

अन्वयः

विध्वस्ताम् blighted, पद्मिनीमिव like lotus creeper, हतशूराम् whose gallant warriors are killed, चमूमिव like the army, तमोध्वस्ताम् by darkness shadowed, प्रभामिव like radiance, उपक्षीणाम् dried, आपगामिव like the stream.

Summary

She was like a lotuscreeper blighted, an army with its gallant warriors killed, radiance of light blocked by darkness and a stream run dry.

पदच्छेदः

पद्मिनीम्पद्मिनी (२.१)
इवइव (अव्ययः)
विध्वस्तांविध्वस्त (√वि-ध्वंस् + क्त, २.१)
हतशूरांहत (√हन् + क्त)–शूर (२.१)
चमूम्चमू (२.१)
इवइव (अव्ययः)
प्रभाम्प्रभा (२.१)
इवइव (अव्ययः)
तपोध्वस्ताम्तपस्–ध्वस्त (√ध्वंस् + क्त, २.१)
उपक्षीणाम्उपक्षीण (√उप-क्षि + क्त, २.१)
इवापगाम्इव (अव्ययः)–आपगा (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
पद्मि नीमिव वि ध्व स्तां
हत शू रांच मूमिव
प्र भामिवत पो ध्व स्ता
मु प क्षी णामि वाप गाम्