५.२५.२०

कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिनी ।
काली कर्दमलिप्ताङ्गी दिशं याम्यां प्रकर्षति ॥

अन्वयः

रक्तवासिनी a woman clad in red clothes, काली a dark one, कर्दमलिप्ताङ्गी a woman smeared with wet mud, प्रमदा woman, दशग्रीवम् tennecked Ravana, कण्ठे neck, बद्ध्वा having bound, याम्यां दिशम् towards the abode of Yama in the southerly direction, प्रकर्षति was dragging.

पदच्छेदः

कण्ठेकण्ठ (७.१)
बद्ध्वाबद्ध्वा (√बन्ध् + क्त्वा)
दशग्रीवंदशग्रीव (२.१)
प्रमदाप्रमदा (१.१)
रक्तवासिनीरक्त–वासिन् (१.१)
कालीकाल (१.१)
कर्दमलिप्ताङ्गीकर्दम–लिप्त (√लिप् + क्त)–अङ्ग (१.१)
दिशंदिश् (२.१)
याम्यांयाम्य (२.१)
प्रकर्षतिप्रकर्षति (√प्र-कृष् लट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
क ण्ठे ब द्ध्वाद श ग्री वं
प्रम दा रक्त वासि नी
का ली कर्दम लि प्ता ङ्गी
दि शं या म्यांप्र कर्षति