५.३१.२१

दद्यान्न प्रतिगृह्णीयान्न ब्रूयत्किंचिदप्रियम् ।
अपि जीवितहेतोर्हि रामः सत्यपराक्रमः ॥

अन्वयः

सत्यपराक्रमः one whose truthfulness was his strength, रामः Rama, दद्यात् he give,न प्रतिगृह्णीयात् he will not take, जीवितहेतोर्वा even for his life, किञ्चित् even a little, अप्रियम् harsh, न ब्रूयात् he will not speak .

M N Dutt

Rāma, having truth for his prowess, never, for his life, takes back what her gives, never speaks an untruth and always speaks truth.

Summary

"Rama, whose strength was his truthfulness, gave whatever others sought but would not accept anything in return. He would not speak a harsh word.

पदच्छेदः

दद्यान्नदद्यात् (√दा विधिलिङ् प्र.पु. एक.)–न (अव्ययः)
प्रतिगृह्णीयान्नप्रतिगृह्णीयात् (√प्रति-ग्रह् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)–न (अव्ययः)
ब्रूयात्ब्रूयात् (√ब्रू विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
किंचिद्कश्चित् (२.१)
अप्रियम्अप्रिय (२.१)
अपिअपि (अव्ययः)
जीवितहेतोर्जीवित–हेतु (५.१)
हिहि (अव्ययः)
रामःराम (१.१)
सत्यपराक्रमःसत्य–पराक्रम (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

द्या न्नप्रति गृ ह्णी या
न्न ब्रू त्किंचिप्रि यम्
पि जीवि हे तोर्हि
रा मःत्य राक्र मः