वानरोऽहं महाभागे दूतो रामस्य धीमतः ।
रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्यङ्गुलीयकम् ।
समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि ॥
वानरोऽहं महाभागे दूतो रामस्य धीमतः ।
रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्यङ्गुलीयकम् ।
समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि ॥
अन्वयः
महाभागे O noble lady, अहम् I am, धीमतः learned, रामस्य Rama's, दूतः envoy, वानरः vanara, देवि O godlike lady, रामनामाङ्कितम् which has the name of Rama inscribed, इदम् this, अङ्गुलीयकं च ring also, पश्य you see.M N Dutt
O great dame, I am a monkey, the messenger of the highly intelligent Rāma. Behold this precious ring with Rāma's name engraven on it, given by your high-souled lord and brought as a token to create your confidence. Do you take heart and may good betide you, there will be an end of your grief soon.Summary
"O noble lady I am a vanara, an envoy of learned Rama. You see this ring with Rama's name inscribed on it, O godlike ladyपदच्छेदः
| वानरो | वानर (१.१) |
| ऽहं | मद् (१.१) |
| महाभागे | महाभाग (८.१) |
| दूतो | दूत (१.१) |
| रामस्य | राम (६.१) |
| धीमतः | धीमत् (६.१) |
| रामनामाङ्कितं | राम–नामन्–अङ्कित (√अङ्कय् + क्त, २.१) |
| चेदं | च (अव्ययः)–इदम् (२.१) |
| पश्य | पश्य (√पश् लोट् म.पु. ) |
| देव्यङ्गुलीयकम् | देवी (८.१)–अङ्गुलीयक (२.१) |
| समाश्वसिहि | समाश्वसिहि (√समा-श्वस् लोट् म.पु. ) |
| भद्रं | भद्र (१.१) |
| ते | त्वद् (६.१) |
| क्षीणदुःखफला | क्षीण (√क्षि + क्त)–दुःख–फल (१.१) |
| ह्यसि | हि (अव्ययः)–असि (√अस् लट् म.पु. ) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वा | न | रो | ऽहं | म | हा | भा | गे | दू | तो | रा | म |
| स्य | धी | म | तः | रा | म | ना | मा | ङ्कि | तं | चे | दं |
| प | श्य | दे | व्य | ङ्गु | ली | य | कम् | स | मा | श्व | सि |
| हि | भ | द्रं | ते | क्षी | ण | दुः | ख | फ | ला | ह्य | सि |