अन्वयः
रामः Rama, सततम् always, अनिद्रः he does not sleep, नरोत्तमः best of men, सुप्तोऽपि even if he sleeps, सीतेति calling out 'Sita', मधुराम् sweet, वाणीम् voice, व्याहरन् uttering, प्रतिबुध्यते he wakes up.
M N Dutt
Rāma has no sleep and even when asleep that best of men awakes exclaiming in sweep accents, 'O Sītā!'
Summary
"Rama, the best of men never goes to sleep and even if he drops off to sleep he mutters 'Sita, Sita' in a sweet voice in his sleep.
पदच्छेदः
| अनिद्रः | अनिद्र (१.१) |
| सततं | सततम् (अव्ययः) |
| रामः | राम (१.१) |
| सुप्तो | सुप्त (√स्वप् + क्त, १.१) |
| ऽपि | अपि (अव्ययः) |
| च | च (अव्ययः) |
| नरोत्तमः | नर–उत्तम (१.१) |
| सीतेति | सीता (१.१)–इति (अव्ययः) |
| मधुरां | मधुर (२.१) |
| वाणीं | वाणी (२.१) |
| व्याहरन् | व्याहरत् (√व्या-हृ + शतृ, १.१) |
| प्रतिबुध्यते | प्रतिबुध्यते (√प्रति-बुध् लट् प्र.पु. एक.) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| अ | नि | द्रः | स | त | तं | रा | मः |
| सु | प्तो | ऽपि | च | न | रो | त्त | मः |
| सी | ते | ति | म | धु | रां | वा | णीं |
| व्या | ह | र | न्प्र | ति | बु | ध्य | ते |