दृष्ट्वा फलं वा पुष्पं वा यच्चान्यत्स्त्रीमनोहरम् ।
बहुशो हा प्रियेत्येवं श्वसंस्त्वामभिभाषते ॥
दृष्ट्वा फलं वा पुष्पं वा यच्चान्यत्स्त्रीमनोहरम् ।
बहुशो हा प्रियेत्येवं श्वसंस्त्वामभिभाषते ॥
अन्वयः
फलं वा fruit or, पुष्पं वा or flowers, यद्वा such similar, सुमनोहरम् delightful, अन्यत् any other thing, दृष्ट्वा seeing, श्वसन् while, हा प्रियेत्येवम् alas, darling, त्वाम् you, बहुशः in many, अभिभाषते speaks.M N Dutt
He always welcomes you sighing and saying “O my dear love!", whenever he beholds any fruit, flower or any object liked by the ladies.Summary
"Sighing deeply whenever Rama sees a fruit or a flower or any such delightful thing, he remembers you and calls you out again and again, saying, 'alas, my darling 'पदच्छेदः
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा) |
| फलं | फल (२.१) |
| वा | वा (अव्ययः) |
| पुष्पं | पुष्प (२.१) |
| वा | वा (अव्ययः) |
| यच्चान्यत् | यद् (१.१)–च (अव्ययः)–अन्य (१.१) |
| स्त्रीमनोहरम् | स्त्री–मनोहर (१.१) |
| बहुशो | बहुशस् (अव्ययः) |
| हा | हा (अव्ययः) |
| प्रियेत्येवं | प्रिय (१.१)–इति (अव्ययः)–एवम् (अव्ययः) |
| श्वसंस्त्वाम् | श्वसत् (√श्वस् + शतृ, १.१)–त्वद् (२.१) |
| अभिभाषते | अभिभाषते (√अभि-भाष् लट् प्र.पु. एक.) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| दृ | ष्ट्वा | फ | लं | वा | पु | ष्पं | वा |
| य | च्चा | न्य | त्स्त्री | म | नो | ह | रम् |
| ब | हु | शो | हा | प्रि | ये | त्ये | वं |
| श्व | सं | स्त्वा | म | भि | भा | ष | ते |