५.३६.२९

तं त्वं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम् ।
वधार्हमपि काकुत्स्थ कृपया पर्यपालयः ।
न शर्म लब्ध्वा लोकेषु त्वामेव शरणं गतः ॥

अन्वयः

अरिन्दम destroyer of enemies, त्रस्तः trembling, पुनरेव again, त्वत्सकाशम् that crow, आगतः came back, शरण्यः for protection, सः काकुत्स्थ: to Rama, शरणागतम् seeking protection, भूमौ on earth, निपतितम् fell down, तम् him, वाधर्हमपि that which deserved to be slayed, कृपया in compassion, पर्यपालय: saved.

M N Dutt

And, placing himself on the earth, he sought his shelter, and Kākutstha, out of mercy, saved him, albeit worthy of being killed.

Summary

'Seeing the crow fallen on the ground, O Kakutstha, you who are a saviour of those who seek refuge saved him out of compassion, even though he deserved to be killed.

पदच्छेदः

तंतद् (२.१)–तद् (२.१)
त्वंत्वद् (१.१)–त्वद् (१.१)
निपतितंनिपतित (√नि-पत् + क्त, २.१)–निपतित (√नि-पत् + क्त, २.१)
भूमौभूमि (७.१)–भूमि (७.१)
शरण्यःशरण्य (१.१)–शरण्य (१.१)
शरणागतम्शरण–आगत (√आ-गम् + क्त, २.१)–शरण–आगत (√आ-गम् + क्त, २.१)
वधार्हम्वध–अर्ह (२.१)
अपिअपि (अव्ययः)
काकुत्स्थकाकुत्स्थ (८.१)
कृपयाकृपा (३.१)
पर्यपालयःपर्यपालयः (√परि-पालय् लङ् म.पु. )
नन (अव्ययः)
शर्मशर्मन् (२.१)
लब्ध्वालब्ध्वा (√लभ् + क्त्वा)
लोकेषुलोक (७.३)
त्वाम्त्वद् (२.१)
एवएव (अव्ययः)
शरणंशरण (२.१)
गतःगत (√गम् + क्त, १.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
तं त्वंनिपति तं भू मौश र ण्यःश
र णाग तम्व धार्हमपि का कुत्स्थ
कृप या पर्य पाल यःन शर्मल
ब्ध्वा लो के षु त्वा मेवशर णंग तः