५.३७.५३

नास्मिंश्चिरं वत्स्यसि देवि देशे; रक्षोगणैरध्युषितोऽतिरौद्रे ।
न ते चिरादागमनं प्रियस्य; क्षमस्व मत्संगमकालमात्रम् ॥

अन्वयः

देवि noble lady, रक्षोगणैः by the hosts of ogres, अध्युषिते in a stronghold, अतिरौद्रे in a dreadful place, अस्मिन् देशे country, चिरम् not very long, न वत्स्यसि will not stay, ते प्रियस्य with your beloved, आगमनम् coming, न चिरात् not very long, मत्सङ्गमकालमात्रम् for this period, क्षमस्व pardon me.

M N Dutt

O revered one, you will not have to dwell long in this extremely dreadful place inhabited by the Rākşasas. The arrival of your beloved one is not distant. Just remain expecting (as best you may), during the time that elapses between this and my meeting with Rāma.

Summary

"O noble lady You will not stay longer in this country, which is a strong hold of hosts of demons and a dreadful place It will not be very long before you unite with your beloved. Pray, have patience till then.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनचत्वारिंशस्सर्गः॥Thus ends the thirtyninth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

नास्मिंश्चिरंन (अव्ययः)–इदम् (७.१)–चिरम् (अव्ययः)
वत्स्यसिवत्स्यसि (√वस् लृट् म.पु. )
देविदेवी (८.१)
देशेदेश (७.१)
रक्षोगणैर्रक्षस्–गण (३.३)
अध्युषितेअध्युषित (√अधि-वस् + क्त, ७.१)
ऽतिरौद्रेअति (अव्ययः)–रौद्र (७.१)
नन (अव्ययः)
तेत्वद् (६.१)
चिराद्चिरात् (अव्ययः)
आगमनंआगमन (२.१)
प्रियस्यप्रिय (६.१)
क्षमस्वक्षमस्व (√क्षम् लोट् म.पु. )
मत्संगमकालमात्रम्मद्–संगम–काल–मात्र (२.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
ना स्मिंश्चि रं वत्स्यसि देवि दे शे
र क्षोग णै रध्युषि तोऽति रौ द्रे
न तेचि रा दागम नंप्रि यस्य
क्ष मस्व म त्संगम काल मा त्रम्