अन्वयः

श्रीमान् illustrious one, सः he, प्लवगसत्तमः best of vanaras, मणिवरम् best jewel, गृह्य holding, देवीम् to Sita, शिरसा by his head, प्रणम्य prostrated, गमनाय to depart, उपचक्रमे started.

M N Dutt

Thereupon, taking that best of gems, that graceful foremost of monkeys, bowing down the head to that exalted one, prepared to depart.

Summary

The illustrious vanara held the ornament, prostrated to Sita and prepared to depart.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तं	तद् (२.१)
मणिवरं	मणि–वर (२.१)
गृह्य	गृह्य (√ग्रह् + क्त्वा)
श्रीमान्	श्रीमत् (१.१)
प्लवगसत्तमः	प्लवग–सत्तम (१.१)
प्रणम्य	प्रणम्य (√प्र-नम् + ल्यप्)
शिरसा	शिरस् (३.१)
देवीं	देवी (२.१)
गमनायोपचक्रमे	गमन (४.१)–उपचक्रमे (√उप-क्रम् लिट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	तं	म	णि	व	रं	गृ	ह्य
श्री	मा	न्प्ल	व	ग	स	त्त	मः
प्र	ण	म्य	शि	र	सा	दे	वीं
ग	म	ना	यो	प	च	क्र	मे