५.३९.१६

लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितै;र्महोरगैर्व्यालमृगैश्च निर्धुतैः ।
शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः; प्रनष्टरूपं तदभून्महद्वनम् ॥

अन्वयः

महत् great, तत् वनम् that garden, नाशितैः ruined, लतागृहैः arbours, चित्रगृहैः picture galleries, निर्धुतैः destroyed, महोरगैः huge serpents, व्यालमृगैश्च and even with wild animals, तथा in the same manner, उन्मथितैः scattered, शिलागृहैः stone houses, गृहैः with houses, प्रणष्टरूपम् disfigured, अभूत् became.

M N Dutt

And that magnificent wood, with its arbours and its picture-galleries destroyed, and its ferocious animals, beasts and birds crying in distressful accents, and its rocky structures and other mansions broken down, was bereft of its loveliness.

Summary

The great garden lay disfigured, with the arbours and the picture galleries ruined, huge serpents and wild animals scattered, with stone houses and sheds destroyed.

पदच्छेदः

लतागृहैश्चित्रगृहैश्चलतागृह (३.३)–चित्रगृह (३.३)–च (अव्ययः)
नाशितैर्नाशित (√नाशय् + क्त, ३.३)
महोरगैर्महत्–उरग (३.३)
व्यालमृगैश्चव्याल–मृग (३.३)–च (अव्ययः)
निर्धुतैःनिर्धुत (√निः-धू + क्त, ३.३)
शिलागृहैर्शिलागृह (३.३)
उन्मथितैस्तथाउन्मथित (√उत्-मथ् + क्त, ३.३)–तथा (अव्ययः)
गृहैःगृह (३.३)
प्रनष्टरूपंप्रनष्ट (√प्र-नश् + क्त)–रूप (१.१)
तद्तद् (१.१)
अभून्महद्अभूत् (√भू प्र.पु. एक.)–महत् (१.१)
वनम्वन (१.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ल तागृ है श्चित्रगृ हैश्च नाशि तै
र्म होर गै र्व्यालमृ गैश्च निर्धु तैः
शि लागृ है रुन्मथि तैस्त थागृ हैः
प्र नष्ट रू पंतद भून्म हद्व नम्
जतजर