न त्वेव सीतां परमाभिजातां; पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम् ।
लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां; ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम् ॥
न त्वेव सीतां परमाभिजातां; पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम् ।
लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां; ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम् ॥
अन्वयः
परमाभिजाताम् born in a noble family, पथि on the right path, स्थिते abiding by, राजकुले in a royal family, प्रजाताम् born, साधु excellent,जाताम् born,प्रपुल्लाम् blossoming, लताम् इव like a creeper, तन्वीम् a delicate beautiful lady, मनसा through his mind, अभिजाताम् of noble descent, सीतां तु and Sita, न ददर्श not seen.M N Dutt
But Hanumān saw not Sītā, of the highest lineage, ever abiding by the way of righteousness; born in a royal line, like to a delightful and well-begot plant, of a slender frame, sprung from the mind (of Brahmä himself);Summary
Hanuman could not find Sita anywhere, an excellent lady born in a noble royal family, adopting the right path, a lady delicate like a blossoming creeper of good breed, or so he imagined.पदच्छेदः
| न | न (अव्ययः) |
| त्वेव | तु (अव्ययः)–एव (अव्ययः) |
| सीतां | सीता (२.१) |
| परमाभिजातां | परम–अभिजात (√अभि-जन् + क्त, २.१) |
| पथि | पथिन् (७.१) |
| स्थिते | स्थित (√स्था + क्त, ७.१) |
| राजकुले | राजन्–कुल (७.१) |
| प्रजाताम् | प्रजात (√प्र-जन् + क्त, २.१) |
| लतां | लता (२.१) |
| प्रफुल्लाम् | प्रफुल्ल (२.१) |
| इव | इव (अव्ययः) |
| साधुजातां | साधु–जात (√जन् + क्त, २.१) |
| ददर्श | ददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.) |
| तन्वीं | तन्वी (२.१) |
| मनसाभिजाताम् | मनस् (३.१)–अभिजात (√अभि-जन् + क्त, २.१) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| न | त्वे | व | सी | तां | प | र | मा | भि | जा | तां |
| प | थि | स्थि | ते | रा | ज | कु | ले | प्र | जा | ताम् |
| ल | तां | प्र | फु | ल्ला | मि | व | सा | धु | जा | तां |
| द | द | र्श | त | न्वीं | म | न | सा | भि | जा | ताम् |